ታሪካዊው የአሜሪካ እና የኢራን የሰላም ድርድር ስልታዊ ጥቅሞች እና ከፊታቸው የሚጠበቁት ዋና ዋና ተግዳሮቶ

በስዊዘርላንድ ቡርገን ስቶክ ሪዞርት የተጀመረው ታሪካዊው የአሜሪካ እና የኢራን የሰላም ድርድር፣ በመካከለኛው ምስራቅ ለቀናት ቀጥሎ የነበረውን መጠነ ሰፊ ጦርነት በዘላቂነት ለመቋጨት አዲስ ተስፋ የፈነጠቀበትን የመጀመሪያ ምዕራፍ አጠናቋል።

አወያዮቹ ኳታር እና ፓኪስታን ይፋ እንዳደረጉት፣ የሁለቱ ሀገራት ከፍተኛ ልዑካን ቡድን በሚቀጥሉት 60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ እና አስገዳጅ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል “የሰላም የመንገድ ካርታ” ማፅደቅ ችለዋል።

በዓለም አቀፍ የነዳጅ ንግድ ላይ ታሪካዊ ቀውስ ፈጥሮ የነበረው የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ መዘጋት እልባት አግኝቷል። በባህረ ሰላጤው ላይ ሊፈጠሩ የሚችሉ ወታደራዊ ግጭቶችንና አለመግባባቶችን ለማስቀረት የጋራ የኮሚኒኬሽን መስመር ተዘርግቷል። ይህም የንግድ መርከቦች ያለምንም ስጋት በሰላም እንዲንቀሳቀሱ ያደርጋል።

በድርድሩ ላይ ትልቅ ትኩረት የተሰጠው ጉዳይ በደቡብ ሊባኖስ በእስራኤል እና በኢራን በሚደገፈው ሂዝቦላህ መካከል ያለው ግጭት ነው። ለዚህም ሲባል በአሜሪካ፣ በኢራን እና በሊባኖስ መንግሥት መካከል ወታደራዊ ጥቃቶችን ሙሉ በሙሉ ለማስቆም የሚያስችል የጋራ የግጭት መከላከል ሴል ተቋቁሟል።

አሜሪካ ለሚቀጥሉት 60 ቀናት የኢራንን የነዳጅ እና የፔትሮኬሚካል ምርቶች ሽያጭ ላይ የጣለችውን ማዕቀብ በጊዜያዊነት ለማንሳት ተስማምታለች። ይህም ኢራን በኳታር ባንኮች ታግዶባት የነበረው ንብረቷ እንዲለቀቅላት ከመደረጉ ጋር ተዳምሮ፣ በሀገሪቱ ውስጥ ያለውን ከፍተኛ የገንዘብ ግሽበት እንደሚያረግበው ይጠበቃል።

ኢራን ያከማቸውን ከፍተኛ የዩራኒየም ክምችት የማቀዝቀዝ እና የወደፊት የኑክሌር ፍላጎቷን በሰላማዊ መንገድ ብቻ ስለማስቀጠል በዝርዝር ለመደራደር ፈቃደኛ ሆናለች።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ድርድሩን የያዙበት መንገድ የትራምፕን የጥንካሬ ዲፕሎማሲ የሚያሳይ ነው። ትራምፕ በድርድሩ መጀመሪያ ላይ ጠንካራ የጦርነት ዛቻዎችን ቢሰነዝሩም፣ በሌላ በኩል ግን ኢራን ከቀጠናዊ ትንኮሳዎቿ ከተቆጠበች ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን አዲስ ምዕራፍ ለመክፈት ዝግጁ መሆናቸውን አሳይተዋል።

አሜሪካ ይህንን ስምምነት የተጠቀመችበት የዓለምን የኢነርጂ ገበያ ለማረጋጋት እና የጦርነቱን አድማስ ለማጥበብ ነው።

በፕሬዝዳንት መስዑድ ዜሽኪያን እና በዋና ተደራዳሪው መሀመድ ባገር ጋሊባፍ የሚመራው የኢራን ልዑካን ቡድን፣ ከእስላማዊ አብዮት ጥበቃ ጦር ሙሉ ድጋፍ አግኝቷል። ለኢራን ትልቁ ስኬት የኑክሌር መርሃ-ግብሯን ሙሉ በሙሉ ሳታፈርስ የነዳጅ ማዕቀቡ እንዲነሳላት ማድረጓ ነው። ይህም በሀገር ውስጥ ያለውን ህዝባዊ የኢኮኖሚ ጫና ለመቀነስ ትልቅ ድል ተደርጎ ተወስዷል።

ምንም እንኳን የመጀመሪያው ዙር ንግግር ስኬታማ ቢሆንም፣ በሚቀጥሉት 60 ቀናት ውስጥ ስምምነቱን ሊያፈርሱ የሚችሉ ትልልቅ አደጋዎች አሉ።

የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ የሀገራቸው ጦር ሰሜናዊ እስራኤልን ለመጠበቅ ሲል በደቡብ ሊባኖስ መቆየቱን እንደሚቀጥል አስታውቀዋል። ይህ የእስራኤል ወታደራዊ መገኘት በኢራን እና በሂዝቦላህ በኩል ፍፁም ተቀባይነት የሌለው በመሆኑ፣ በሊባኖስ ምድር የሚፈጠር አነስተኛ ግጭት እንኳ አጠቃላይ የ60 ቀኑን የሰላም ስምምነት ዋጋ ሊያሳጣው ይችላል።

በዋሽንግተን የሚገኙ ጠንካራ የሪፐብሊካን እና የዴሞክራት ፖለቲከኞች ስምምነቱን “ለኢራን የተሰጠ አላስፈላጊ ስጦታ” በሚል እየተቃወሙት ነው። በተመሳሳይ በትራምፕ በኩል የሚሰነዘሩ ድንገተኛ የሶሻል ሚዲያ ዛቻዎች (በመጀመሪያው ቀን የኢራን ልዑካን ቡድን ለሰዓታት ከክፍል እንዲወጣ እንዳደረገው) የድርድሩን ሂደት ሁልጊዜም በስጋት ውስጥ የሚጥሉ ናቸው።

በአሁኑ ወቅት በከፍተኛ ዲፕሎማቶች የተጀመረው የፖለቲካ ውይይት ተጠናቆ ዝቅተኛ ደረጃ ያላቸው ባለሙያዎች የቴክኒክ ጉዳዮችን (የማዕቀብ አነሳስ እና የኑክሌር ቁጥጥር ዝርዝሮችን) በስዊዘርላንድ መወያየት ቀጥለዋል። በሚቀጥሉት ሁለት ወራት የሚደረጉት ንግግሮች መካከለኛው ምስራቅ ወደ አዲስ የሰላም ምዕራፍ እንደሚሻገር ወይም ወደለየለት ቀጠናዊ ጦርነት እንደሚመለስ የሚወስኑ ወሳኝ ጊዜያት ናቸው።