የግብር ሥርዓት ምንነት አመጣጥና ሂደት!

ግብር የመንግስት ወጪን እና የህዝብ ወጪዎችን በጋራ ለመደገፍ ወይም አሉታዊ ውጫዊ ሁኔታዎችን ለመቀነስ በተዘጋጁ እርምጃዎች የኢኮኖሚ እንቅስቃሴን ለመቆጣጠር በአንድ የመንግስት ድርጅት ወይም በአንድ ህጋዊ አካል ላይ የሚጣል የግዴታ የገንዘብ ክፍያ ወይም ቀረጥ ነው።

የሰው ልጅ ሥልጣኔን መመሥረት ከጀመረባቸው ሁነቶች መካከል አንዱና ዋነኛው የግብር ወይም የታክስ ሥርዓት መጀመር ነው።

የታሪክ መዛግብት እንደሚያስረዱት፣ የመጀመሪያው የታወቀው የግብር ሥርዓት የተመሠረተው በጥንቷ ግብፅ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ3000 እስከ 2800 ባለው ጊዜ በፈርዖኖቹ የመጀመሪያ ሥርወ-መንግሥት ዘመን ነበር።

በወቅቱ በስፋት ይሠራበት የነበረው የግብር ዓይነት ኮርቪ  በመባል የሚታወቅ ሲሆን የኮርቪ ግብር እና  የጉልበት ሥራ በጥንታዊቷ ግብፅ  ተመሳሳይ ትርጉም ነበራቸው። ሌላኛውን  የግብር ዓይነት መክፈል የማይችሉ በጣም ድሃ የሆኑ ገበሬዎች፣ ለመንግሥት ያላቸውን ግዴታ የሚወጡት በነጻ የጉልበት አገልግሎት ወይም ኮርቪ በተባለው ሥርዓት ነበር።

በሌላ በኩል፣ ፈርዖኑ በየሁለት ዓመቱ በግዛቱ ውስጥ የሚያደርገውን ጉብኝት መነሻ በማድረግ ከሕዝቡ ቀረጥ ይሰበስብ እንደነበር የዚያ ዘመን ሰነዶች ያረጋግጣሉ።

የሮዜታ ድንጋይ ሚስጥር የግብፅን ጥንታዊ የሂሮግሊፊክስ ጽሕፈት ምስጢር ለመፍታትና ዘመናዊ ግንዛቤን ለማግኘት ቁልፍ ሚና የተጫወተው ታዋቂው የሮዜታ ድንጋይ ራሱ የግብር ሰነድ እንደነበር ይታወቃል።

ይህ ድንጋይ ንጉሥ ቶሌሚ አምስተኛ ለሕዝቡ ያደረገውን የግብር ቅናሽ የሚገልጽ አዋጅ የተቀረጸበት የታሪክ ቅርስም ነው።

የግብር ሥርዓት በግብፅ ብቻ የተወሰነ አልነበረም። በጥንታዊው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተጠቀሱ ታሪኮች፣ በነሐስ ዘመን የነበረው የኬጢያውያን ግዛት፣ የጥንቱ የቪዲክ ዘመን እና የፋርስ ግዛትም የየራሳቸው ጠንካራ የግብር አሰባሰብ ሥርዓት እንደነበራቸው የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ።

ይህም የሚያሳየው ግብር ከመንግሥታት ምስረታና ከሥልጣኔ ዕድገት ጋር አብሮ የበቀለ ዘመናትን የተሻገረ ሥርዓት መሆኑን ነው።