የሳምንቱ መጨረሻ ልዩ የእሁድ ዘገባ ግንቦት 30 ቀን 2018 ዓ.ም  ማጠናቀቂያ እትም

መልካም እሁድ የተከበራችሁ የሎሚ ዜና ተከታታዮች! ሳምንቱን ሙሉ በሀገር ውስጥ እና በዓለም አቀፍ መድረክ ሲያስተጋቡ የነበሩ፣ በዋናነትም የሀገሪቱን የንግድ ማህበረሰብ እና የማክሮ-ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በቀጥታ የሚነኩ ታላላቅ ሁነቶችን አጠቃለን ወደ እርስዎ አምጥተናል።

የዛሬው ልዩ ዜናችን  በመንግስት አዳዲስ የፖሊሲ ሪፎርሞች፣ በባንክ እና በታክስ አዋጅ ለውጦች እንዲሁም በዓለም አቀፍ የቪየትናም ተሞክሮዎች ዙሪያ ያጠነጥናል።

1. የብሔራዊ ባንክ የ30 ዓመታት የኤክስፖርት ሞኖፖሊ በይፋ አከተመ!

በዚህ ሳምንት ከተሰሙት ትልልቅ የቢዝነስ ዜናዎች መካከል የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ (NBE) ላለፉት ሶስት አስርት ዓመታት ወደ ቻይና በሚላኩ የኤክስፖርት ምርቶች ላይ ጥሎት የነበረውን የንግድ ፈቃድና የፋይናንስ ቁጥጥር ሞኖፖሊ በይፋ ማንሳቱ ግንባር ቀደሙ ነው።

·       ለውጡ ምንድን ነው? ከዚህ ቀደም እንደ ሰሊጥ እና የቅባት እህሎች ያሉ ዋና ዋና ምርቶች የፋይናንስ ፍሰት በመንግስት ባንኮች ብቻ ይታጠር የነበረ ሲሆን፣ አሁን ግን የግል ባንኮች የብድር አቅርቦት እና የዋስትና ሰነድ (LC) የመክፈት ሙሉ መብት አግኝተዋል።

·       የLC ክፍያ (LC Fees) ማስተካከያ፦ ብሔራዊ ባንኩ በግል ባንኮች መካከል የሚታየውን ወጥነት የሌለው የአገልግሎት ክፍያ ለመቅረፍ እና አስመጪና ላኪዎችን ከእንግልት ለመታደግ አዲስ የአሰራር ወጥነት መመሪያ አውጥቷል።

·       ፋይዳው፦ ይህ ውሳኔ በባንኮች መካከል ጤናማ ውድድር በመፍጠር፣ ህገ-ወጥ የውጭ ምንዛሬ ሽሽትን እንደሚያስቀር ተስፋ ተጥሎበታል።

2. አዲሱ የታክስ አስተዳደር ረቂቅ አዋጅ፦ ከባድ ቅጣቶች እና የዲጂታል ግዴታዎች

የገንዘብ ሚኒስቴር የሀገሪቱን የግብር አሰባሰብ ስርአት ሙሉ በሙሉ በዲጂታል ቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ለማድረግ ያዘጋጀው አዲስ የታክስ አስተዳደር አዋጅ የሰሞኑ የነጋዴው መነጋገሪያ አጀንዳ ሆኗል።

·       የኤሌክትሮኒክስ ደረሰኝ (E-invoicing)፦ አዲሱ አዋጅ እያንዳንዱ የንግድ ድርጅት የወረቀት ደረሰኞችን ትቶ የኤሌክትሮኒክስ ደረሰኝ እንዲጠቀም ያስገድዳል። የኦንላይን ንግዶችም (E-commerce) በቀጥታ ወደ ታክስ መረቡ ይገባሉ።

·       ጥብቅ ቁጥጥርና ቅጣት፦ የገቢዎች ሚኒስቴር የድርጅቶችን የሂሳብ መዝገብ ከባንክ እንቅስቃሴያቸው ጋር በቀጥታ የማጣጣም ሰፊ ስልጣን ያገኘ ሲሆን፣ ደረሰኝ በማይቆርጡና ግብር በሚሰውሩ አካላት ላይ የተጣለው የገንዘብና የእስራት ቅጣት በከፍተኛ ሁኔታ እንዲጨምር ተደርጓል።

·       ጥቅምና ስጋቱ፦ አዋጁ ፍትሃዊ የገበያ ፉክክር ለመፍጠርና የመንግስትን የውስጥ ገቢ ለማሳደግ የሚረዳ ቢሆንም፣ በአጭር ጊዜ ግን የቴክኖሎጂ አቅም በሌላቸው አነስተኛ ነጋዴዎች ላይ የመላመድና የዋጋ ጫና ሊፈጥር እንደሚችል የሎሚ ዜና ትንተና ያሳያል።

3. የዓለም አቀፍ ተሞክሮ ማነፃፀሪያ፦ የቪየትናም “Doi Moi” ሪፎርም ምን ያስተምረናል?

የኢትዮጵያ መንግስት በአሁኑ ወቅት እየወሰዳቸው ያሉ እርምጃዎች የደቡብ ምስራቅ እስያዋ ሀገር ቪየትናም እ.ኤ.አ በ1986 ከጀመረችው “Doi Moi” (የኢኮኖሚ እድሳት) ታሪካዊ ሪፎርም ጋር በእጅጉ ይመሳሰላሉ።

·       በኤክስፖርት ዙሪያ፦ ቪየትናም በመንግስት ባንኮችና ኩባንያዎች ተይዞ የነበረውን የግብርና ምርቶች ኤክስፖርት ሞኖፖሊ ለአገር ውስጥ የግል ዘርፍ ስትከፍት፣ በጥቂት ዓመታት ውስጥ በዓለም ላይ ግንባር ቀደም የሩዝ እና የቡና ላኪ ለመሆን በቅታለች።

·       በታክስ ዙሪያ፦ እ.ኤ.አ በ2022 ቪየትናም የኤሌክትሮኒክስ ደረሰኝን ስታስገድድ መጀመሪያ ላይ የነጋዴዎች ተቃውሞ ገጥሟት የነበረ ቢሆንም፣ መንግስት የሶፍትዌር አቅራቢዎችን በማበረታታት እና ነጋዴዎችን በነፃ በማሰልጠን የታክስ ስወራን በ45% መቀነስ ችሏል።

·       ትምህርቱ፦ ኢትዮጵያም አዲሱን የታክስ አዋጅ በሃይል ከመተግበር ይልቅ ቢያንስ የአንድ ዓመት የሽግግር ጊዜ) መስጠትና የኢንተርኔት መቆራረጥን ለመቋቋም “Off-line” መስራት የሚችሉ የዲጂታል መሠረተ ልማቶችን ማሟላት እንዳለባት የቪየትናም ተሞክሮ ያሳያል።

የሎሚ ዜና  የሳምንቱ ማጠቃለያ እይታ

እነዚህ ተደራራቢ የኤኮኖሚ ሪፎርሞች በረጅም ጊዜ ሂደት ሀገሪቱን ከውጭ እርዳታ ጥገኝነት አላቀው ጠንካራ የውስጥ አቅም እንድትገነባ የሚያስችሏት ቢሆንም፣ ስኬታማነታቸው ግን በመንግስት፣ በባንኮች እና በግሉ ዘርፍ መካከል በሚኖረው ግልፅ ውይይት እና ቅንጅት ላይ የተመሰረተ ነው። በተለይም የኢትዮ ቴሌኮም የፋይናንስ ኔትወርክ አስተማማኝ መሆን ለዲጂታል ታክስ ስርአቱ መሳካት ወሳኙ ምሰሶ ነው።

የሳምንቱ መጨረሻ የእሁድ ልዩ የቢዝነስ ዘገባችን ይህን ይመስላል። ሎሚ ዜናን ስለመረጡ እናመሰግናለን! መልካም እና ውጤታማ አዲስ ሳምንት ይሁንልዎ!