በኤል ኒኞ   ምክንያት የተከሰተው ድርቅ አዲስ የረሃብ ስጋት ደቅኗል፤ ኢትዮጵያም ከስጋቱ ነፃ አይደለችም

አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 14 ቀን 2019 ዓ.ም፦ በሱዳን ኤል ኒኞ ያስከተለው ድርቅ በጦርነት ውስጥ ያለውን ሕዝብ ወደአዲስ የረሃብ አደጋ እየገፋው ነው። በኢትዮጵያም ተመሳሳይ የአየር ንብረት ክስተት የመኸር ምርትን ጎድቷል። በዚህሳቢያ ከፍተኛ የምግብ እጥረት ስጋት መኖሩን ዓለም አቀፍ ተቋማት እያስጠነቀቁ ነው።

ሮይተርስ የአሜሪካ የጂኦሎጂ ጥናት ተቋምን (USGS) መረጃ ጠቅሶ እንደዘገበው፣ ከሐምሌ እስከ መስከረም ባለው ዋናየዝናብ ወቅት የሱዳን የዝናብ መጠን ከ30 ዓመታት በላይ ታይቶ የማያውቅ ዝቅተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። በሰሜን ዳርፉርከ1984 ወዲህ ዝቅተኛው ሲሆን በሰሜን ኮርዶፋን ከ1990፣ በገዳሪፍ ደግሞ ከ1991 ወዲህ ዝቅተኛው ተመዝግቧል።

የዓለም ምግብ ፕሮግራም (WFP) እንደሚገምተው፣ እስከ 2026 መጨረሻ ተጨማሪ 350,000 ሰዎች ለከፍተኛ ረሃብይጋለጣሉ። እስከ ነሐሴ 2027 ደግሞ ቁጥሩ 1.2 ሚሊዮን ይደርሳል። ከፍተኛ ጉዳት የሚጠበቀው በዳርፉርና በኮርዶፋንነው። ድርጅቱ ለሱዳን ያለው በጀት 276 ሚሊዮን ዶላር ብቻ ሲሆን ይህም ካለፈው ዓመት ከግማሽ ያነሰ ነው። ድርቁንለመቋቋም ተጨማሪ 134 ሚሊዮን ዶላር እንደሚያስፈልገውም አስታውቋል።

የገንዘብ እጥረቱ ድርጅቱ ለሚደርስላቸው ሰዎች የሚሰጠውን ቀለብ እንዲቀንስ አስገድዶታል። ወደ 700,000 የሚጠጉተፈናቃዮች በሚገኙበት በሰሜን ዳርፉሩ ታዊላ መጠለያ ቀለቡ በግማሽ ተቀንሷል። የWFP ተጠባባቂ ዋና ዳይሬክተርካርል ስካው የዕርዳታ መቀነስና የምርት ማሽቆልቆል በአንድ ላይ መምጣታቸውን "የአደጋ ቀመር" ብለውታል። የዘርፉባለሙያዎችም አሁን ረሃብ ከጦርነቱ እኩል የመፈናቀል ምክንያት እየሆነ መምጣቱን ይናገራሉ።

የተባበሩት መንግሥታትን የሚደግፈው የረሃብ ደረጃ መቆጣጠሪያ (IPC) መስከረም 30 (ኦክቶበር 12) ባወጣውማስጠንቀቂያ፣ በግጭት በተጎዱ በርካታ አካባቢዎች የረሃብ ስጋቱ እያደገ መሆኑን ገልጿል። የሱዳን የግብርና ሚኒስትርበበኩላቸው የዘንድሮው ምርት ከአምናው ያነሰ ቢሆንም ልዩነቱ ከፍተኛ እንደማይሆን ተናግረዋል። የዕርዳታ ድርጅቶችየሱዳን ጦርንም ሆነ ፈጥኖ ደራሹን ኃይል (RSF) ዕርዳታ በማደናቀፍ ይወቅሳሉ፤ ሁለቱም ወገኖች ክሱን ያስተባብላሉ።

በኢትዮጵያ ያለው ሁኔታ

የረሃብ ቅድመ ማስጠንቀቂያ ሥርዓት (FEWS NET) እንዳለው፣ የዘንድሮው የክረምት ዝናብ በኢትዮጵያ የታሪክመዝገብ ከተመዘገቡት እጅግ ደረቅ ወቅቶች መካከል አንዱ ሆኗል። ዝናቡ በኤልኖ ምክንያት በአብዛኛው አካባቢከአማካይ በእጅጉ ያነሰና የተዛባ እንደነበር ተስተውሎዋል ። ከሀገሪቱ ሰብል ከ85 በመቶ በላይ የሚመረትበት የመኸርምርት በሀገር አቀፍ ደረጃ እስከ 30 በመቶ ሊቀንስ እንደሚችል ተቋሙ ገምቷል። በምሥራቅና ማዕከላዊ ትግራይ፣በሰሜን ምሥራቅ አማራ እንዲሁም በምሥራቅና ምዕራብ ሐረርጌ ቆላማ አካባቢዎች ደግሞ ምርቱ ከናካቴው ሊጠፋይችላል።

FEWS NET በእነዚህ አካባቢዎች እና በሰሜን አፋር የምግብ ዋስትና ቀውስ (IPC ደረጃ 3) እንደሚቀጥል ይጠብቃል።በሰሜን ምሥራቅ ቆላማ አካባቢዎችና በሐረርጌ አንዳንድ ቤተሰቦች የአስቸኳይ ጊዜ ደረጃ (IPC ደረጃ 4) ላይ ሊደርሱይችላሉ። የዕርዳታ ፍላጎቱ በሀገር አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ጫፍ ላይ የሚደርሰው ከሰኔ እስከ ነሐሴ 2019 ዓ.ም እንደሚሆንምተገምቷል።

ሁኔታው በተለይ በትግራይ አሳሳቢ ነው። ዘ ኒው ሂውማኒቴሪያን የክልሉን የአደጋ ሥጋት አመራር ኮሚሽን መረጃ ጠቅሶእንደዘገበው፣ ከክልሉ ሕዝብ ከግማሽ በላይ የሆኑ 3.9 ሚሊዮን ሰዎች አስቸኳይ የምግብ ዕርዳታ ያስፈልጋቸዋል።ከእነዚህ ውስጥ 3.2 ሚሊዮን የሚሆኑት በለጋሾች የበጀት ቅነሳ ምክንያት ምንም ዕርዳታ አያገኙም። ከ252,500 ሄክታርበላይ የተዘራ ሰብል በድርቅ ተቃጥሏል። ከመስከረም ጀምሮ ያገረሸው ጦርነትም የዕርዳታ ተደራሽነትን አስተጓጉሏል።

ሆኖም FEWS NET እስካሁን ለኢትዮጵያ የረሃብ ደረጃ (IPC ደረጃ 5) ትንበያ አላወጣም። የረሃብ ስጋት እንዳለ ተቋሙየገለጸው በቀጣናው ውስጥ ለደቡብ ሶማሊያ ብቻ ነው። ስለዚህ በኢትዮጵያ የሚታየው ሁኔታ ከባድ የምግብ እጥረትማስጠንቀቂያ እንጂ በይፋ የታወጀ ረሃብ አይደለም።በFEWS NET መረጃ መሠረት የዘንድሮው የደቡብ ሱዳን የዝናብወቅት በታሪክ እጅግ ደረቁ ሊሆን ይችላል። በኡጋንዳ ካራሞጃም የዝናብ እጥረት ተመዝግቧል። በሶማሊያ ደግሞ ችግሩበተቃራኒው ከባድ ዝናብና ጎርፍ ነው።

 ኤል ኖ በአንድ ጊዜ ሱዳንን፣ ደቡብ ሱዳንንና ሰሜን ኢትዮጵያን እየመታ ነው። ይህ የሚሆነው ሦስቱም በግጭት ውስጥባሉበትና የዓለም አቀፍ ዕርዳታ በቀነሰበት ወቅት ነው። ቶሎ እርምጃ ካልተወሰደ በ2027 የመጀመሪያ አጋማሽ የምግብዋጋ ንረትና ስደት ሊባባሱ ይችላሉ።