በኢትዮጵያ  7ኛው ሀገራዊ ምርጫ ላይ የአፍሪካ ህብረት ሪፖርት

"AU Report"  ሰነድ ግንቦት 24 ቀን 2026 ዓ.ም በኢትዮጵያ የተካሄደውን 7ኛውን አጠቃላይ ምርጫ ለመታዘብ የአፍሪካ ህብረት የላከው ቡድን ያወጣው የመጀመሪያ ደረጃ መግለጫ (Preliminary Statement) ። 
የሪፖርቱ ዋና ዋና ነጥቦች 
1. የታዛቢው ቡድን ስብጥርና ስምሪት
• የምርጫ ታዛቢ ቡድኑን የቀድሞው የኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ በሊቀመንበርነት መርተውታል።
• ቡድኑ ከ35 የአፍሪካ ሀገራት የተውጣጡ 73 ታዛቢዎችን ያቀፈ ሲሆን 61% ያህሉ ሴቶች ነበሩ።
• ታዛቢዎቹ በአገሪቱ 8 ክልሎች በሚገኝ 38 ምርጫ ክልሎች ውስጥ 495 የምርጫ ጣቢያዎችን በአካል ተመልክተዋል።
2. ከምርጫው በፊት የተመዘገቡ ግኝቶች
• የመራጮች ምዝገባ፦ በዲጂታል እና ማኑዋል የተቀናጀ አሰራር 50.5 ሚሊዮን መራጮች የተመዘገቡ ሲሆን (54% ወንዶች እና 46% ሴቶች) ይህም ከ2021 ምርጫ ከፍተኛ ጭማሪ ያሳየና ከቦርዱ እቅድ በላይ የነበረ ነው።
• የዕጩዎች መበራከት፦ በምርጫው 47 የፖለቲካ ፓርቲዎች እና 73 የግል ዕጩዎችን ጨምሮ በአጠቃላይ 10,934 ዕጩዎች ተሳትፈዋል። ነገር ግን የሴቶች ተሳትፎ አሁንም አናሳ መሆኑ ተገልጿል።
• የጸጥታ ተፅዕኖ፦ በነበረው የጸጥታ ችግር ምክንያት በ46 ምርጫ ክልሎች ውስጥ 6,400 የምርጫ ጣቢያዎች ሳይንቀሳቀሱ ቀርተዋል።
3. በምርጫው ዕለት የታዩ ጠንካራ ጎኖች (Commendable Practices)
• ምርጫው በአጠቃላይ በሰላማዊ፣ ግልጽ እና ስነ-ስርዓት ባለው መልኩ መጠናቀቁን ህብረቱ ገልጿል።
• የጸጥታ አካላት ከምርጫ ጣቢያዎች ተገቢውን ርቀት ጠብቀው ሙያዊ ብቃትን በተላበሰ መልኩ ሰላምን አስከብረዋል።
• የምርጫ ቁሳቁሶች በሁሉም ጣቢያዎች በወቅቱ ተደራሽ መሆናቸው እና የሀገር ውስጥ ታዛቢዎች መገኘት ሂደቱን ፍትሃዊ አድርጎታል።
• ህብረተሰቡ በሰልፍ ላይ ለነበሩ መራጮች ምግብና መጠጥ በማቅረብ ያሳየው መረዳዳት እና ብሄራዊ ኩራት ተመስግኗል።
4. ያጋጠሙ ዋና ዋና ተግዳሮቶች
• የሰዓት መራዘም፦ በከፍተኛ የመራጭ ቁጥር ምክንያት የምርጫ ቦርዱ የመምረጫ ሰዓቱን እስከ እኩለ ሌሊት (6 ሰዓት) ድረስ ለማራዘም ተገድዷል። ይህ መራዘም በመራጮች ፍሰት ማስተናገድ ላይ መዘግየትን፣ በአስፈጻሚዎች ላይ ድካምን እና በድንኳን ጣቢያዎች ላይ የብርሃን እጥረት ፈጥሯል።
• ምርጫ ያልተካሄደባቸው አካባቢዎች፦ በጸጥታ ችግር ምክንያት በትግራይ ክልል ሙሉ በሙሉ፣ እንዲሁም በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች በተወሰኑ አካባቢዎች ምርጫው አልተካሄደም።
የህብረቱ ማጠቃለያ እና ምክረ-ሀሳቦች
ሪፖርቱ ምርጫው በአጠቃላይ በህጋዊ እና ተቋማዊ ማዕቀፍ ውስጥ የተከናወነ መሆኑን ይገልጻል። ሆኖም ለወደፊቱ የሚከተሉት ማሻሻያዎች እንዲደረጉ ምክረ-ሀሳብ አቅርቧል፦
• ለኢትዮጵያ መንግስት፦ በግጭት በተጎዱ አካባቢዎች የጸጥታ ሁኔታን ማሻሻል እና የሴቶች፣ ወጣቶችና ተፈናቃዮችን የፖለቲካ ተሳትፎ ማሳደግ።
• ለብሔራዊ ምርጫ ቦርድ (NEBE)፦ የሰልፍ መጨናነቅን ለመቀነስ የመራጮች ፍሰት አደረጃጀትን መገምገም፣ ለቀላል የማይባሉ አካል ጉዳተኞች የጣቢያዎችን ምቹነት ማረጋገጥ እና የምስጢር ድምፅ አሰጣጥ ጥበቃን ማጠናከር።
• ለፖለቲካ ፓርቲዎች፦ አለመግባባቶችን በህጋዊ መንገድ መፍታት እና በፓርቲ አመራርነት ውስጥ የሴቶችን ቁጥር ማሳደግ።
ማስታወሻ፦ ልዩ ድምፅ አሰጣጥ (ለሰራዊትና ለተፈናቃዮች) ሰኔ 8 ቀን 2026 የሚከናወን ሲሆን፣ ይፋዊ የምርጫ ውጤት ሰኔ 11 ቀን 2026 ይጠበቃል። ህብረቱ የመጨረሻውን የተሟላ ሪፖርት በቀጣይ እንደሚያወጣ አስታውቋል።